Muling iginiit ni Risa Hontiveros na hindi nila hahayaang malimutan ng sambayanan ang alaala ni Kian delos Santos at ng iba pang umano’y biktima ng extrajudicial killings (EJK) sa panahon ng kampanya kontra droga ng nakaraang administrasyon.

Ang pahayag ay ginawa kasabay ng pagbubukas ng isang memorial para kay Delos Santos sa Caloocan City—isang hakbang na layong panatilihin sa kamalayan ng publiko ang mga pangyayaring naging sentro ng pambansang diskurso hinggil sa karapatang pantao at pananagutan.

“We will continue to defend the memory of Kian and all the innocents felled in President Duterte's brutal war on drugs,” ani Hontiveros.

Si Delos Santos ay 17 taong gulang nang mapatay noong Agosto 2017 sa isang anti-drug operation. Ang kanyang pagkamatay ay naging isa sa pinakamainit na isyu sa kasagsagan ng kampanya kontra droga ng administrasyon ni Rodrigo Duterte, at nagbunsod ng malawakang panawagan para sa masusing imbestigasyon at reporma.

Isang Simbolo ng Hustisya

Para sa maraming grupo, ang pangalan ni Kian ay hindi lamang isang kaso, kundi isang simbolo ng panawagan para sa hustisya. Sa paglipas ng mga taon, nananatiling hati ang opinyon ng publiko tungkol sa kampanya kontra droga—may mga naniniwalang ito ay nagbigay ng seguridad sa komunidad, habang may iba namang tumutuligsa sa umano’y mga paglabag sa karapatang pantao.

Sa pagbubukas ng memorial, binigyang-diin ni Hontiveros na mahalaga ang kolektibong alaala sa paghubog ng mas makatarungan at responsableng lipunan. Aniya, ang pag-alala ay hindi simpleng pagbabalik-tanaw, kundi isang paraan upang matiyak na ang mga aral ng nakaraan ay hindi na mauulit.

Patuloy ang Diskurso

Hanggang ngayon, patuloy ang mga pagdinig at diskusyon sa loob at labas ng bansa hinggil sa mga alegasyon ng extrajudicial killings. May mga pamilya ng umano’y biktima na patuloy na nananawagan ng hustisya, habang ang mga tagasuporta naman ng dating administrasyon ay naninindigang ang kampanya laban sa ilegal na droga ay kinakailangan noon upang sugpuin ang kriminalidad.

Sa gitna ng magkakaibang pananaw, malinaw na ang isyu ay nananatiling sensitibo at mahalaga sa pambansang talakayan. Ang pagbubukas ng memorial ay nagsisilbing paalala na ang mga pangyayaring ito ay bahagi ng kasaysayan ng bansa—at ang pagtalakay rito ay dapat manatiling bukas, maingat, at nakabatay sa katotohanan.

Isang Paalala sa Bayan

Sa huli, ang panawagan ni Hontiveros ay nakatuon sa pagpapanatili ng alaala at paghingi ng pananagutan kung kinakailangan. Para sa kanya at sa kanyang mga kaalyado, ang hustisya ay hindi lamang para sa mga biktima kundi para rin sa kinabukasan ng bansa.

Ang tanong ngayon: paano babalansehin ng sambayanan ang paghahanap ng hustisya at ang pagsusuri sa mga polisiyang naglalayong protektahan ang publiko?

Ang diskurso ay nagpapatuloy—at ang kasaysayan ang huhusga.